Alarm powodziowy, alarm ogłaszany, w przypadku, gdy poziom wody zbliża się do stanu alarmowego (patrz à stan alarmowy).

Awanport, odcinek rzeki lub kanału na wejściu lub wyjściu ze śluzy.

Bagrownica - zobacz Pogłębiarka

Droga wodna, trasa wyznaczona na akwenie lub dostosowane do transportu wodnego naturalne albo sztuczne koryto wodne (rzeka, jezioro, kanał żeglugi itp.). Drogi wodne dzieli się na żeglowne i spławne oraz na morskie i śródlądowe (naturalne - nieskanalizowane, swobodnie płynące rzeki, szlaki na jeziorach, oraz sztuczne - skanalizowane rzeki i kanały śródlądowe). Na sztucznych żeglownych drogach wodnych w celu umożliwienia jednostkom pływającym pokonania stopni wodnych stosuje się odpowiednie budowle i urządzenia wodne (np. śluzy).

Dunaj (Donau, Duna, Dunav, Dunărea, Dunaj), rzeka w Niemczech, Austrii, Słowacji, na Węgrzech, w Chorwacji, Jugosławii, Rumunii. W dolnym biegu wyznacza granicę Rumunii z Bułgarią, Mołdawią i Ukrainą. Najdłuższa, po Wołdze, rzeka Europy. Źródłowe potoki Brege i Brigach wypływają w górach Schwarzwaldu (Niemcy). W swym dolnym biegu oddziela Wyżynę Szwabsko-Bawarską i przedgórze alpejskie od Jury Szwabsko-Frankońskiej i Masywu Czeskiego. W środkowym biegu (pomiędzy Wiedniem a przełomem Żelaznej Bramy) płynie na obszarze Niziny Środkowodunajskiej i Wielkiej Niziny Węgierskiej. Przepływając pomiędzy Górami Banackimi a Wschodnioserbskimi tworzy przełom Żelaznej Bramy, poniżej którego wypływa na obszary Niziny Wołoskiej. Uchodzi do Morza Czarnego, tworząc rozległą, zabagnioną deltę. Długość 2850 km, powierzchnia dorzecza 817 tys. km2. Główne dopływy: Drawa, Inn, Morawa, Sawa (prawe) oraz Aluta, Cisa, Prut, Seret (lewe). Do największych ośrodków miejskich położonych nad Dunajem: Ratyzbona, Ulm (Niemcy), Linz, Wiedeń (Austria), Budapeszt (Węgry), Nowy Sad, Belgrad (Jugosławia), Ruse (Bułgaria), Brăila, Tulcea (Rumunia), Gałacz (Mołdawia), Izmaił (Ukraina). Pod koniec XIX w. powstała koncepcja budowy kanału łączącego Dunaj z Odrą.

Grąd, wielogatunkowy las liściasty dębowo-grabowy z udziałem klonu, jawora, lipy (drobno- i szerokolistnej) rosnący na średnio żyznych i żyznych, niezalewanych glebach, zwłaszcza brunatnych, na niżu i w piętrze pogórza (do 650 m n.p.m.).
W zależności od warunków wilgotności gleby i jej żyzności wykształcają się:

• Grąd wysoki, stosunkowo suchy i umiarkowanie żyzny (mezotroficzny);

• Grąd typowy na świeżych glebach, eutroficznych;

• Grąd niski na glebach wilgotnych i żyznych.

Grąd

Hydrotechnika, dział nauki i techniki zajmujący się sposobami i środkami wykorzystywania zasobów wodnych (rzek, jezior, mórz, wód gruntowych) do celów gospodarczo-bytowych, przemysłowych, energetycznych, transportowych itp., odzyskiwania terenów zalanych przez wodę oraz zabezpieczania obiektów przed żywiołem wodnym (powodziami, falami sztormowymi).

W zakres hydrotechniki wchodzą m.in.: regulacja rzek i potoków, ochrona obszarów przybrzeżnych przed niszczącym działaniem wody, regulowanie poziomu wód gruntowych, projektowanie, budowa i eksploatacja budowli hydrotechnicznych.

Jaz, budowla hydrotechniczna spiętrzająca wodę ponad poziom średni, zazwyczaj żelbetowa, wznoszona w poprzek koryta rzeki, w celu zapewnienia jej żeglowności w okresach niskiego stanu wody, stworzenia dogodnego ujęcia wody do celów komunalnych, przemysłowych, energetycznych itp., odpowiedniego nawilgocenia gleby przez podniesienie poziomu wody gruntowej itp. W zależności od rodzaju konstrukcji rozróżnia się jazy stałe - bez jakichkolwiek zamknięć (ruchomych odcinków piętrzących) oraz jazy ruchome - z zamknięciami w postaci, zasuw itp.

Schematy zamknięć jazów: a) belkowe, b) zastawkowe i zasuwowe, c) i d) kozłowe, e) segmentowe, f) walcowe, g) i h) sektorowe, i) dachowe, j) i k) klapowe, l) zastrzałowe, m) pływające

Kanalizacja rzeki, zagospodarowanie biegu rzeki przez regulację jej koryta, budowę stopni wodnych itp. umożliwiające wykorzystanie jej do celów żeglugowych, energetycznych, przemysłowych, irygacyjnych itp.

Kanał Bydgoski, kanał żeglugi w województwie kujawsko-pomorskim, w Kotlinie Toruńskiej. Łączy systemy rzeczne Wisły i Odry. Długość 24,7 km, 6 śluz, maksymalna nośność statków do 400 t. Wybudowany w 1774 r., z polecenia Fryderyka II, który chciał skierować ruch handlowy z Wisły, poprzez Kanał Bydgoski, Noteć i Odrę, do Szczecina. Kilkakrotnie modernizowany, odegrał znaczącą rolę w rozwoju gospodarczym Bydgoszczy.

Kanał Gliwicki, sztuczna droga wodna na pograniczu województwa śląskiego i opolskiego, łącząca Gliwice i Górnośląski Okręg Przemysłowy z systemem rzecznym Odry. Łączy rzekę Kłodnicę (Gliwice) z Odrą (Kędzierzyn-Koźle). Jego budowę ukończono w 1939, uruchomiono go w 1941 r. Wykorzystywany głównie do transportu węgla. Długość 41,2 km, 6 śluz, maksymalna nośność statków 750 t. Część Kanału Gliwickiego stanowi stare koryto Kanału Kłodnickiego. W 1970 r. otwarto Kanał Kędzierzyński, łączący Kanał Gliwicki z Zakładami Azotowymi w Kędzierzynie-Koźlu.

Kanał Kłodnicki, dawny kanał żeglowny zbudowany wzdłuż rzeki Kłodnicy, uruchomiony w 1813 r. W 1939 r. zastąpiony przez Kanał Gliwicki, wykorzystujący częściowo stare koryto Kanału Kłodnickiego.

Kanał Odra-Dunaj, kanał istniejący jedynie w fazie koncepcyjnej. Miał być jednym z elementów programu rozbudowy sieci żeglugi śródlądowej realizowanego na przełomie XIX i XX wieku przez Austro-Węgry. Sprawa kanału Odra-Dunaj, który zwiększyłby atrakcyjność gospodarczą Nadodrza, wielokrotnie powracała i powraca w dyskusjach o rozwoju Odrzańskiej Drogi Wodnej.

Kanał Odra-Sprewa, Oder-Spree-Kanal, kanał śródlądowy w Niemczech, między Odrą i Dahme, dopływem Sprewy (Eisenhüttenstadt - Berlin). Długość 83,7 km. Zbudowany w latach 1887-1891.

Kanał Odra-Hawela, Oder-Havel-Kanal, kanał śródlądowy w Niemczech, między Odrą i Hawelą (Cedynia - Oranienburg). Długość 82,8 km. Zbudowany w 1914 r. Część połączenia Berlin - Szczecin.

Koryto rzeki, najniższa część dna doliny, zajęta przez wodę płynącą. W korycie rzeki o większym spadku zachodzi erozja denna, przy niewielkim spadku akumulacja niesionego przez wodę materiału, w krętym korycie rzeki erozja boczna.

Łęg, Las łęgowy, formacja roślinna występująca na żyznych i bardzo żyznych, okresowo zalewanych siedliskach, o dużych wahaniach poziomu wody gruntowej, przeważnie w dolinach cieków wodnych, na glebach typu mad i czarnoziemów.

Morawa (Morava, March), rzeka w Czechach. Długość 358 km, powierzchnia dorzecza 38,9 tys. km2. Źródła w Sudetach Wschodnich. Przepływa przez obniżenie między Wyżyną Czesko-Morawską, a Karpatami Zachodnimi, uchodzi do Dunaju. Główne dopływy: Dyje, Beczwa. Większe miasta: Ołomuniec, Hodonin. Dolina Morawy była od najdawniejszych czasów ważnym szlakiem komunikacyjnym, prowadzącym z Czech i Moraw przez Bramę Morawską na Śląsk. Od Morawy wziął też nazwę region Morawy.

Obszar zalewowy, terasa zalewowa, koryto powodziowe, część doliny rzecznej, położona bezpośrednio wzdłuż koryta rzeki, płaska i szeroka, zalewana w okresach wezbrań i powodzi. Stanowi najczęściej nieużytek, porastany przez las łęgowy lub wykorzystywany jako pastwisko.

Obwałowanie, system wałów ziemnych ograniczających koryto rzeki i chroniących tereny nadrzeczne przed zalaniem w przypadku nadejścia fali powodziowej.  

Odra, druga (po Wiśle) co do długości rzeka Polski (854,3 km, w granicach Polski 741,9 km), w zachodniej części kraju. Powierzchnia dorzecza 118,86 tys. km2 (z tego 106,05 tys. w Polsce). Płynie przez województwo: śląskie, opolskie, dolnośląskie, lubuskie i zachodniopomorskie. Źródła w Czechach, w Sudetach Wschodnich. Przepływa przez Bramę Morawską, Kotlinę Ostrawską, a w Polsce przez Kotlinę Raciborską, Pradolinę Wrocławską, Obniżenie Ścinawskie, Kotlinę Kargowską, Pradolinę Głogowską, Dolinę Środkowej i Dolnej Odry. Uchodzi do Zalewu Szczecińskiego, tworząc odnogę, która przepływa przez jezioro Dąbie. W dolnym biegu stanowi granicę między Polską i Niemcami. Główne dopływy: Opawa, Ostrawica, Olza, Osobłoga, Nysa Kłodzka, Mała Panew, Stobrawa, Bystrzyca, Kaczawa, Barycz, Bóbr, Nysa Łużycka. Większe miasta: Ostrawa, Opole, Wrocław, Szczecin. 
Dzięki uregulowaniu całego koryta Odra jest najlepszą śródlądową drogą wodną w Polsce, wykorzystywaną przez kraje środkowoeuropejskie nie mające dostępu do morza. W dorzeczu Odry znajduje się 7 elektrowni wodnych (największa w Brzegu Dolnym o mocy 9,7 MW). Do Odry uchodzą kanały: Gliwicki, Bydgoski, Odra-Sprewa i Odra-Hawela. Kolano Odry koło Cedyni jest najdalej na zachód wysuniętym punktem w Polsce (14°7’ długości geograficznej wschodniej).

Oles, ols, las bagienny z panującą olszą czarną (olsza) (Alnus glutinosa), o swoistej gospodarce wodnej polegającej na przemiennym zasilaniu bądź to przez wody opadowe przy niskim poziomie wód gruntowych, bądź też przez wysoko stojące wody gruntowe o niewielkiej ruchliwości poziomej, które pokrywają przez kilka miesięcy w roku powierzchnię gleby warstwą do kilkudziesięciu centymetrów.

Ostroga regulacyjna, główka, rodzaj mechanicznej regulacji cieku, w formie kamiennego lub faszynowego wału, poprzecznego do biegu potoku. Ostroga regulacyjna służy do ochrony brzegu przed podmywaniem poprzez odepchnięcie nurtu w kierunku osi doliny.

Ostrogi regulacyjne na Odrze

Podziemne wody, różne rodzaje wody (w stanie ciekłym) występujące pod powierzchnią ziemi. W podstawowym podziale wyróżnia się:

1) wody przypowierzchniowe (zaskórne), występujące płytko pod powierzchnią ziemi, najczęściej na terenach podmokłych, pozbawione strefy aeracji, zwykle nie nadające się do spożycia z uwagi na duże zanieczyszczenie,

2) wody gruntowe, występujące głębiej, w strefie saturacji, nad którą znajduje się strefa aeracji, pełniąca rolę filtra dla zasilających te wody opadów atmosferycznych, wykorzystywane głównie w rolnictwie, a także do celów komunalnych,

3) wody wgłębne, znajdujące się w warstwie wodonośnej, nad którą zalega warstwa nieprzepuszczalna, zasilane przez opady tylko na wychodniach warstw wodonośnych (tzn. tam, gdzie te warstwy odsłaniają się na powierzchni ziemi), ich odmianą są wody artezyjskie,

4) wody głębinowe, znajdujące się głęboko pod powierzchnią ziemi i izolowane od niej całkowicie wieloma kompleksami utworów nieprzepuszczalnych, nie odnawiane i nie zasilane, często silnie zmineralizowane, bez większego znaczenia gospodarczego,

5) wody szczelinowe, tworzące sieć żył wodnych w szczelinach i spękaniach masywnych skał,

6) wody krasowe, występujące w próżniach i kanałach powstałych wskutek procesów krasowych. Inne podziały wód podziemnych uwzględniają ich skład chemiczny (mineralne wody), dostępność dla roślin, temperaturę, pochodzenie.

Pogotowie przeciwpowodziowe, pogotowie wprowadzane w przypadku, gdy poziom wody w rzece wzrasta do poziomu ostrzegawczego i nadal się podnosi (patrz - stan ostrzegawczy).

Port, (żegl.) miejsce przeznaczone do czasowego postoju statków, zabezpieczone od bezpośredniego działania fal oraz wyposażone w urządzenia do obsługi statków, przeładunku towarów i obsługi ruchu pasażerskiego

Powódź, zalanie przez wodę terenów, zazwyczaj nadbrzeżnych, powodujące szkody gosp. i społ., klęska żywiołowa; przyczyną p. są najczęściej obfite i długotrwałe opady deszczu (p. opadowa) lub nagły spływ wód roztopowych (p. roztopowa).

Przemiał, lokalne spłycenie dna w rzece występujące z reguły na przejściu nurtu z jednego łuku w drugi na całej szerokości koryta, ograniczające głębokość tranzytową.

Przystań, mały port rzeczny lub jeziorowy (bez urządzeń przeładunkowych) dla statków żeglugi śródlądowej oraz łodzi sportowych i turystycznych.

Regulacja rzeki, regulacja cieku, prace hydrotechniczne powodujące zmianę profilu poprzecznego i podłużnego wybranego odcinka rzeki w celu polepszenia i ujednolicenia spływu wody, lodu i rumowiska rzecznego. 
Najczęściej regulacja rzeki polega na budowie obwałowań, tam, ostróg regulacyjnych. Służy zabezpieczeniu terenów wzdłuż rzeki przed powodzią, melioracji użytków rolnych, ułatwia budowę ujęć wody. Często regulacja rzeki poprzedza kanalizację rzeki.

Retencja wodna, naturalne zjawisko okresowego magazynowania wody opadowej, opóźniające jej odpływ z danego terenu.
Rozróżnia się: retencję wodną powierzchniową, czyli zatrzymanie wody w dolinach rzek, jeziorach, zbiornikach retencyjnych, bagnach, a także w postaci lodu i śniegu, oraz retencję wodną podziemną, czyli występującą w skałach podłoża, gdzie tworzą się zbiorniki wody podziemnej, które sprzyjają powstawaniu wód mineralnych, gdyż woda uwięziona w podłożu, często przez wiele lat, podlega mineralizacji, rozpuszczając skały, w których krąży.
Retencja wodna jest ważnym elementem w gospodarce wodnej. Współczesne działania człowieka, np. nadmierne wycinanie lasów powodują zmniejszenie retencji wodnej, co wywołuje niekorzystne skutki, jak wzrost zagrożenia powodziowego.

Retencyjny zbiornik, jezioro zaporowe, sztuczne jezioro, akwen utworzony przez człowieka, sztuczny obiekt wodny, powstały wskutek przegrodzenia doliny rzecznej zaporą lub przez podpiętrzenie jeziora.

Zbiorniki retencyjne nizinne charakteryzują się zazwyczaj znaczną powierzchnią i niewielką głębokością, górskie zaś - małą powierzchnią, ale dużą głębokość. Głównym celem zbiornika retencyjnego jest wyrównanie odpływu rzecznego i zgromadzenie wody w okresach jej nadmiaru (retencja), w celu wykorzystania w czasie niedoboru.  

Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się zbiorniki retencyjne: przeciwpowodziowe (ochrona dolin rzek przed powodzią poprzez zatrzymanie wód powodziowych w zbiorniku), energetyczne (wykorzystanie spiętrzenia wód do napędzania turbin elektrowni wodnej), żeglugowe (zapewnienie odpowiedniej głębokości rzeki do żeglugi), komunalno-przemysłowe (magazynowanie wody pitnej i do celów przemysłowych dla ośrodków miejskich) i wielozadaniowe.

Podstawowym parametrem zbiornika retencyjnego jest pojemność, przy czym wyróżnia się pojemność całkowitą i użytkową, czyli taką, którą można wykorzystać do celów gospodarczych.

Siedlisko, biotop, habitat, w ekologii zespół czynników abiotycznych środowiska tworzący warunki bytowania danego organizmu. Dla roślinnych organizmów lądowych pojęcie siedliska (ekotopu) obejmuje przede wszystkim chemizm i uwilgotnienie gleby (edafotop) oraz klimat lokalny (klimatop). W ujęciu szerszym typ biocenozy i charakterystyczne warunki środowiska, w których żyje organizm (biotop).

Sprewa (Spree), rzeka w południowo-wschodnich Niemczech. Długość 403 km, powierzchnia dorzecza 10,1 tys. km2. Źródła na Pogórzu Łużyckim. Przepływa przez tereny zabagnione. Wpada do Haweli. Główny dopływ - Dahme. Większe miasta: Berlin, Budziszyn, Chociebuż. Wykorzystywana do żeglugi, stanowi część drogi wodnej Odra-Łaba (posiada połączenie kanałami z Odrą i Hawelą).

Stan alarmowy, stan napełnienia koryta, przy którym woda zaczyna zagrażać obszarom zagospodarowanym i budowlom wodnym. Osiągnięcie stanu alarmowego jest podstawą ogłoszenia alarmu powodziowego, wysokość takiego stanu (w centymetrach) ustalana jest przez właściwy urząd administracji wodnej w porozumieniu z lokalnym komitetem przeciwpowodziowym i Instytutem Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Zwykle stan ten leży w pobliżu wody brzegowej lub nieco poniżej zwyczajnej wielkiej wody.

Stan ostrzegawczy – układa się poniżej stanu alarmowego, a po jego przekroczeniu ogłaszane jest pogotowie powodziowe. Wielkość różnicy pomiędzy stanem ostrzegawczym i alarmowym zależy od charakteru rzeki i przeciętnej szybkości przyboru wody.

Stan ostrzegawczy i alarmowy ustala się dla poszczególnych odcinków rzek indywidualnie, zależnie od kształtu przekroju poprzecznego koryta i doliny oraz zagospodarowania terenów przybrzeżnych. Stan alarmowy jest często równoznaczny ze stanem wody brzegowej, który oznacza takie napełnienie koryta, przy którym woda jeszcze nie występuje z brzegów, ale dalszy, nawet niewielki przybór grozi wylewem. Nie zawsze jednak pojęcia te można utożsamiać. Stany alarmowe i ostrzegawcze stanowią podstawę podejmowania odpowiednich decyzji dla ochrony przeciwpowodziowej.

Stopień wodny, 1) różnica poziomów wody w cieku wodnym wywołana spiętrzeniem wody (np. zaporą na rzece); 2) zespół budowli hydrotechnicznych na rzece (np. zapora i utworzony przy niej zbiornik wodny, jaz, śluza żeglugowa), umożliwiających realizację zadań energetycznych, komunalnych, rolniczych, transportowych itp.

Stopień wodny i śluza

Śluza, szluza, element hydrotechnicznej budowli piętrzącej, umożliwiający łączność między obszarami wodnymi o różnych poziomach wody. Śluza zawiera jedną lub kilka komór śluzowych, ograniczonych zarówno od strony niższego, jak i wyższego poziomu wody ruchomymi zamknięciami (tzw. wrotami śluzowymi). Śluzy budowane są głównie przy jazach i zaporach.

Śródlądowe drogi wodne, wydzielona część wód śródlądowych, po której odbywa się żegluga pasażerska, towarowa lub spław. Na śródlądowych drogach wodnych obowiązują jednolite przepisy żeglugowe i oznakowanie nawigacyjne. Do najważniejszych i najdłuższych śródlądowych dróg wodych w Polsce należą: rzeki Wisła i Odra (połączone w jeden system poprzez Kanał Bydgoski, Noteć i Wartę), szlak Warszawa-Węgorzewo (połączony przez Kanał Żerański, Jezioro Zegrzyńskie, Narew, Pisę, Jeziora Mazurskie), szlaki Pojezierza Iławskiego (połączonego przez Drwęcę z Wisłą, a przez Kanał Warmiński z Zalewem Wiślanym).

Tama, grobla, niewielka budowla hydrotechniczna, obwałowanie ziemne utworzone w celu zahamowania rozlewającej się wody lub ścieków. Tamy budowane są np. przy kopalniach, przy zbiornikach flotacyjnych (flotacja), przy osuszaniu części akwenów morskich i tworzeniu polderów.

Najdłuższa tama zbiornika kopalnianego znajduje się w Arizonie (USA) - New Cornelia Tailings (30 km). Najwyższa jest Victoria Tailings w Nevadzie (USA) - 32 m. Tama ma mniejsze rozmiary i inne przeznaczenie niż zapora.

Terasa zalewowa, najniżej położona terasa rzeczna, oddzieloa krawędzią bezpośrednio od koryta lub łożyska rzeki. Zalewowa terasa jest obszarem zalewanym w czasie większych wezbrań rzeki, wykorzystuje się ją jako obszary łąkowe lub pasterskie. Zalewowa terasa nazywana bywa w Polsce terasą łęgową, ze względu na to, że naturalną roślinnością tego obszaru są łęgi.

Upust, budowla hydrotechniczna umożliwiająca odpływ nadmiaru wód ze zbiornika lub przepuszczanie wód spiętrzonych. Zależnie od przeznaczenia rozróżnia się następujące rodzaje upustów: jazy, spusty, przelewy i śluzy.

Poglądowy rysunek prostego upustu

Węzeł wodny, hydrowęzeł, zespół budowli hydrotechnicznych na rzece, składający się najczęściej z zapory wodnej, zbiornika zaporowego i elektrowni wodnej. Nazwą tą obejmuje się także urządzenia usprawniające żeglugę na rzekach, np. śluzy.

Wody śródlądowe, wszystkie wody leżące po lądowej stronie wybrzeża morskiego (z wyjątkiem basenów, zbiorników przeciwpożarowych itp.). Rozdział na wody morskie i wody śródlądowe jest umowny, np. w Polsce wody Zalewu Wiślanego i Zalewu Szczecińskiego uważane są za wody morskie. Część wód śródlądowych tworzy śródlądowe drogi wodne.

Wrocławski Węzeł Wodny, największy i najbardziej złożony węzeł wodny w Polsce grupujący pięć rzek: Odrę, Ślęzę, Bystrzycę, Oławę i Widawę oraz sieć sztucznych kanałów i przekopów, 100 mostów i kładek, 10 śluz, jazy, elektrownie wodne oraz poldery.

Zalew Szczeciński, basen ujściowy Odry, położony w Polsce i Niemczech, zamknięty od północy wyspami Uznam i Wolin. Z Morzem Bałtyckim połączony cieśninami: Pianą (na zachodzie), Świną (między wyspami Uznam i Wolin) i Dźwiną (na wschodzie). Powierzchnia 687 km2, głębokość do 9 m, średnia 4 m. Przez zalew prowadzi pogłębiony tor wodny ze Szczecina do Świnoujścia, stanowiący ważną drogę żeglugi.

Zamulanie zbiorników retencyjnych, zjawisko występujące w zbiornikach retencyjnych utworzonych na rzekach, polegające na akumulacji w zbiorniku materiału niesionego przez wodę. Prowadzi do stopniowego zmniejszania się pojemności zbiornika. Gdy zbiornik zmniejszy swoją pierwotną objętość o 75-80%, uznaje się go za bezużyteczny.

Proces ten jest szczególnie intensywny w strefie zwrotnikowej, gdzie zbiorniki maleją nawet o 3% w ciągu roku. W Polsce okres istnienia np. Zbiornika Włocławskiego szacuje się na 400-600 lat.

Zapora wodna, budowla hydrotechniczna w postaci wału lub muru przegradzającego w poprzek koryto rzeki. Zapory wodne wznosi się w celu utworzenia zbiorników retencyjnych. Klasyfikuje się je wg: materiału, z którego są zbudowane (ziemne, betonowe) i położenia względem zbiornika (czołowe i boczne). Parametry charakteryzujące zaporę wodną to: długość, wysokość i objętość.

Typowy przekrój zapory czołowej

Zalesianie, zakładanie upraw leśnych i zadrzewień na terenach dotychczas nieporośniętych przez las bądź uprzednio wylesionych. Zalesianie jest często prowadzone na nieużytkach przemysłowych, po uprzedniej rekultywacji gruntu.

Zbiorowisko roślinne, pojęcie stosowane w ekologii na określenie każdego ugrupowania roślin o charakterze naturalnym lub półnaturalnym, zajmującego określony typ siedliska, np. zbiorowisko lasu liściastego, łąki wilgotnej itp.