Inwestycje planowane

Planowane jest wybudowanie trzech zbiorników w zlewni Kaczawy:

• Rzymówka (na rz. Kaczawie),
• Grobla (na rz. Nysa Mała),
• Pielgrzymka (na rz. Skora).

Zbiorniki te będą miały za zadanie zmniejszenie zagrożenia powodziowego miasta Legnicy i ochronę dolin rzek położonych poniżej projektowanych obiektów. Tereny te są zabudowane, zurbanizowane i użytkowane rolniczo, lecz narażone na bardzo częste zalewania i podtapiania wodami powodziowymi. Budowa zbiorników w pewnym, choć ograniczonym zakresie, wpłynie również na zmniejszeni fali powodziowej na rzece Odrze.

1. Zbiornik Rzymówka na rzece Kaczawie - zbiornik suchy

Rzymówka na rzece Kaczawie będzie to zbiornik przeciwpowodziowy suchy, położony w okolicy miejscowości Rzymówka, gmina Złotoryja, powiat Złotoryjski. Budowla zlokalizowana będzie w 42+394 km rzeki Kaczawy. Zaprojektowane urządzenia i budowle nie będą zakłócały przepływu wód niskich i średnich. Dopiero w sytuacji przekroczenia w przekroju zapory natężenia przepływu dopuszczalnego (> 50 m³/s) nastąpi przejmowanie nadmiaru wód przez nowo projektowany zbiornik. Wynikiem tego będzie podnoszenie się poziomu lustra wody na stanowisku górnym zapory i zalew gruntów w czaszy projektowanego zbiornika. Powierzchnia zalewu będzie zmienna i każdorazowo zależeć będzie od wielkości fali powodziowej (maksymalnie ok. 240 ha), objętość wody wyniesie wówczas 10,59 mln m³.

Zbiornik tworzyć będą następujące urządzenia i budowle techniczne:

• Zapora czołowa z przelewem, kanałem zrzutowym oraz drogą na koronie,
• Budowla spustowa (wyposażona w zamknięcia mechaniczne pozwalające na sterowanie przepływami),
• Zapora boczna,
• Dwie zapory cofkowe.

Materiał na budowę korpusu zapory pobierany będzie z czaszy zbiornika i w ramach, rekultywacji tego obszaru zostanie wykonany na tym miejscu tzw. „zbiornik mokry” o powierzchni 18,7 ha. Zakres projektowanych robót obejmować będzie ponadto uregulowanie koryta rzeki Kaczawy na łącznym odcinku 3,1 km oraz odbudowę istniejącej sieci rowów w czaszy zbiornika.

2. Grobla na rzece Nysa Mała

Projekt zakłada budowę zbiornika retencyjnego na rzece Nysa Mała, w okolicy miejscowości Grobla, gmina Paszowice. Charakter zbiornika nie jest jeszcze zdeterminowany. Projekt inwestycji posiada dwa warianty: budowy zbiornika suchego i mokrego.

• Wariant I - przewiduje budowę zbiornika suchego bez stałego piętrzenia, napełnianego krótkotrwale tylko w okresach powodziowych, przy zachowaniu ciągłości rzeki.
• Wariant II - to zbiornik mokry, który oprócz funkcji przeciwpowodziowej umożliwi retencjonowanie wody dla potrzeb rolnictwa. Poza tym zgromadzona woda może być przeznaczona do wyrównywania odpływu w rzece, rekreacji, celów przeciwpożarowych, produkcji energii i hodowli pstrąga.

Powierzchnia zbiornika przy NPP (285 m n.p.m.) będzie wynosić 20,2 ha, a objętość 0,88 mln m³. Oba warianty projektu lokalizują ziemną zaporę czołową w tym samym miejscu, jednak zapora dla zbiornika utrzymującego stałe piętrzenie wody jest wyższa o 0,5 m. Długość zapory wynosić będzie odpowiednio 145 i 150 m. Wariant mokry ponadto zakłada wykorzystanie energetyczne rzeki i w związku z tym planuje się budowę elektrowni wodnej o mocy turbiny ~ 7,0 - 14,0 kW.

Aktualnie inwestycja znajduje się w fazie przygotowań do opracowania projektu budowlanego.

3. Pielgrzymka na rzece Skora

Projektowany zbiornik retencyjny położony jest na terenie gminy Pielgrzymka w 37+720 km rzeki Skora (lokalizacja korpusu zapory).

Zbiornik oprócz funkcji przeciwpowodziowej będzie miał za zadanie akumulację wody, zasilanie rzeki w okresach posuchy, w tym również służyć będzie do nawodnienia obszarów w dolinach rzek i uzupełnienie jej niedoboru w stawach rybnych. Możliwe jest również wykorzystanie omawianej inwestycji do produkcji energii elektrycznej, a także jako obiektu rekreacyjnego.

Dla projektowanego zbiornika Normalny Poziom Piętrzenia (NPP) ustalono na poziomie 238,70 m n.p.m. Zgromadzona przy NPP woda w zbiorniku zajmie objętość 1,95 mln m³, stanowiąc zalew o powierzchni 63,0 ha. Natomiast przy przejściu fali kontrolnej o prawdopodobieństwie pojawienia się raz na 5 tys. lat wytworzy się zalew o powierzchni 107,3 ha gromadząc wodę o objętości wynoszącej 2,47 mln m³.

Realizacja zbiornika „Pielgrzymka” będzie wymagała wykonania następujących elementów technicznych:

• Zapory czołowej o rzędnej korony 242,5 m n.p.m., długości 980 m, szerokości 10 m i maksymalnej wysokości 12,5 m;
• Budowli zrzutowej;
• Przepławki dla ryb;
• Elektrowni wodnej (moc instalowana turbiny wyniesie ~ 14,0 kW)

Planowana jest również regulacja rzeki Skorej na odcinku 200 m mająca zagwarantować swobodny wypływ wody z kanałów zrzutowych zapory.

Do rozpoczęcia realizacji inwestycji budowy zbiornika wymagane jest podjęcie szeregu działań związanych m.in. z uzyskaniem decyzji o warunkach zagospodarowania terenu, przejęciem gruntów pod planowaną budowę, wykonaniem projektu budowlanego. Po spełnieniu odpowiednich wymagań wystąpienie o pozwolenie na budowę planowane jest wstępnie na połowę 2005 r. Projekty budowy zbiorników przeciwpowodziowych w zlewni rzeki Kaczawy tj. Rzymówka, Pielgrzymka i Grobla zgłoszone zostały przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Programu dla Odry-2006 do dofinansowania z Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Dla tego celu dla wszystkich trzech inwestycji sporządzone zostały Studia Wykonalności.

Przedsięwzięcie obejmuje budowę jazu klapowego oraz modernizację śluzy pociągowej z awanportami na stopniu wodnym Chróścice w km 168+280 rzeki Odry na terenie gminy Dobrzeń Wielki w województwie Opolskim. Inwestycja spowodowana jest koniecznością wyrównania dysproporcji w zabudowie hydrotechnicznej skanalizowanego odcinka Odry i poprawy warunków nawigacyjnych. Ponadto efektem inwestycji będzie zdecydowana poprawa przepływu wód wezbraniowych i powodziowych oraz pochodu lodów przez nowo wybudowany jaz, który zastąpi XIX-wieczny jaz kozłowo - iglicowy.

Nowy jaz klapowy będzie miał światło 3x32 m i spad normalny 1,75 m. Budowla wyposażona będzie w przepławkę dla ryb. Planowane są również takie budowle towarzyszące jak:

• kładka jazowa zapewniająca komunikację pieszo-rowerową między Narokiem a Chróścicami,
• nadbrzeże przeładunkowe z dalbowiskiem i placem składowym na lewym brzegu,
• sterownia śluzy pociągowej,
• dwie przystanie,
• droga dojazdowa i inne.

Ponadto przewiduje się wykonać regulację i zabudowę lewego brzegu rzeki w rejonie jazu, zabudowę prawego brzegu rzeki oraz remont i modernizację śluzy pociągowej.

Koszt zadania został wyceniony na 61.499 tys. zł. Zgodnie z załącznikiem do ustawy ustanawiającej Program dla Odry-2006 realizacja zadania została przewidziana na lata 2004-2008. Do tej pory wykonano studium wykonalności (w roku 2003) i podejmuje się starania o dofinansowanie zadania z Funduszu Spójności.

Prace modernizacyjne w dolinie Nysy Kłodzkiej od Zb. Nysa do Skorogoszczy (w tym miasta Nysa i Lewin Brzeski)

Niska przepustowość koryta rz. Nysy Kłodzkiej w przekroju Skorogoszczy i Lewina Brzeskiego powoduje, że przepływy większe od 250 m3/ sek. stwarzają zagrożenie powodziowe dla niżej położonych zabudowań i użytków rolnych, woda wychodzi z koryta i przemieszcza się lewobrzeżną doliną w kierunku ujścia do Odry. Ww. przyczyna jest poważną przeszkodą dla większych zrzutów wody ze zbiornika retencyjnego Nysa (600 ÷ 800 m³/sek. ), koniecznych zarówno w okresach poprzedzających nadejście fal wg. prognoz jak i w czasie samej powodzi. Stanowi to zasadniczą przyczynę podjęcia przedsięwzięcia.

Przedsięwzięcie obejmuje budowę jazu klapowego w km 13+845 na rzece Nysie Kłodzkiej, który zastąpi jaz stały o korpusie z pali drewnianych i narzutu kamiennego, a także budowę elektrowni wodnej przy jazie oraz przebudowę koryta rzecznego na długości 4,40 km dla jego udrożnienia wraz z budową i modernizacją wałów przeciwpowodziowych oraz udrożnieniem trasy ulgi powodziowej na terenie prawobrzeżnej doliny.

W roku 2003 ze środków Programu dla Odry-2006 przekazano kwotę 1567,28 tys. zł na wykonanie studium wykonalności na jaz Lewin Brzeski oraz na Skorogoszcz. W roku 2005 na ww. zadanie ze środków „Programu dla Odry 2006” zostało przeznaczone kolejne 1000 tys. zł.