Fragment „Wstępnego Studium Wykonalności Programu dla Odry-2006”

Ochrona przeciwpowodziowa

Program w szczególny sposób zajmuje się ochroną przed powodzią dużych skupisk ludności, w tym Raciborza, Kędzierzyna-Koźla, Opola, Wrocławia i Słubic. Obejmuje też tereny, na których powodzie są częste i o gwałtownych przebiegach, jak Kotlina Kłodzka oraz lewobrzeżne dopływy Odry, w tym dolinę Bobru. Zakłada między innymi zwiększenie retencji zbiornikowej w dorzeczu Odry o około 250 mln mł i retencji polderowej o 100 mln mł oraz zbudowanie nowoczesnego systemu monitorowania sytuacji hydrologicznej w zlewni Górnej i Środkowej Odry i sprawnego systemu ostrzegania przed zagrożeniem powodziowym.

Ważnym elementem jest oczywiście usunięcie zniszczeń powodziowych i połączona z tym odbudowa i modernizacja systemu obwałowań polegająca na:

• odbudowie i modernizacji do parametrów klasy I wałów dla Wrocławia, Opola, Raciborza i Nysy;

• odbudowie i modernizacji do parametrów klasy II wałów dla Kędzierzyna-Koźla, Krapkowic, Brzegu, Oławy, Brzegu Dolnego, Nowej Soli, Krosna Odrzańskiego i Słubic;

• poprawie stabilności obwałowań na odcinkach wysokiego ryzyka;

• zwiększeniu przepustowości sekcji mostowych obwałowań.

Dla osiągnięcia wszystkich wymienionych celów konieczne jest wykonanie następujących przedsięwzięć:

• naprawa i modernizacja zniszczonych przez powódź obiektów hydrotechnicznych;

• planowanie i realizacja osłony przeciwpowodziowej na terenie zlewni przez Ośrodek Koordynacyjno-Informacyjny utworzony we Wrocławiu (oprogramowanie do modelowania i przewidywania rozwoju sytuacji w zlewni i symulowania obszarów zalewowych);

• monitorowanie, prognozowanie i ostrzeganie jako instrument gospodarki zbiornikowej oraz przygotowanie czynnej ochrony przeciwpowodziowej, (radary, telemetria, itd.). Ograniczenie zagrożenia powodziowego i program zapobiegania w oparciu o planowanie przestrzenne;

• dokończenie budowy zbiorników Kozielno -Topola na Nysie Kłodzkiej;

• budowa zbiornika Racibórz na Odrze i Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej;

• budowa nowych polderów wzdłuż doliny Odry, zwiększających retencję przeciwpowodziową o 100 mln m3, w miejscowościach: Racibórz-Turze, Koźle-Rogów, Dąbrówka-Opole, Chróścice, Kotowice, Widawa, Raków, Domaszków, Bieliszów, Rzymówka.  

Program stanowi podstawę dla sejmików wojewódzkich oraz zarządów gmin i miast w dorzeczu Odry do zapewnienia wprowadzenie planowania przestrzennego wzdłuż całej doliny Odry. Uwzględnienia też prewencyjną ochronę przeciwpowodziową, ciągłość korytarzy ekologicznych, modelowanie krajobrazu nabrzeży, ochronę istotnych wartości dziedzictwa cywilizacyjnego oraz zharmonizowanie rozwoju gospodarczo-społecznego ze środowiskiem przyrodniczym i kulturowym. Doświadczenia związane z dotychczasową praktyką ochrony przeciwpowodziowej wykazały, że nawet przy wykorzystaniu wszystkich zasobów technicznych i finansowych nie jest możliwe osiągnięcie pełnej ochrony przeciwpowodziowej.

Jakość wody

W dążeniu do poprawy jakości wody w dorzeczu Odry Program zakłada intensyfikację działań określonych przez Międzynarodową Komisję Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem. W polskim dorzeczu Odry do programu włączono 52 oczyszczalnie miejskie i 31 oczyszczalni przemysłowych będących w realizacji oraz 20 oczyszczalni miejskich i 16 przemysłowych, których budowę planuje się do roku 2002.

Zalesianie

W ramach Programu planuje się następujące działania w zakresie zalesiania:

• wykonanie dodatkowych obwałowań (lub przesunięcie istniejących) wokół cenniejszych lasów łęgowych oraz wykonanie systemu regulacyjnego pozwalającego na wpuszczanie i wypuszczanie wody, aby umożliwić przyjmowanie wód wezbraniowych przez lasy łęgowe;

• przywrócenie warunków zalewowych lasom, które znalazły się poza obszarem obwałowanym;

•  prowadzenie gospodarki leśnej z zachowaniem wymagań ochrony przeciwpowodziowej na obszarach lasów łęgowych leżących wewnątrz obwałowań;

• uzgodnienie stosowania metod hodowli w lasach zgodnie z potrzebami spełniania funkcji przeciwpowodziowej polderów zalewowych (zapobieganie spiętrzeniu nurtu przez zwarte zarośla w strefach terasy rzecznej);

• ustanowienie lasów łęgowych rzeki Odry specjalnymi obszarami leśno–rzecznymi;

• wyeliminowanie pojęcia „wieku rębności” i zastosowanie wyłącznie cięć sanitarnych i hodowlanych;

• zapewnienie ciągłości lasu przez wyprowadzenie odnowień naturalnych;

•  kierowanie podziałem przestrzennym, tj. przebieg linii oddziałowych i dróg powinien być tak projektowany, ażeby umożliwić łatwiejszy przepływ wód;

• objęcie lasów łęgowych, jako najbogatszej leśnej formacji roślinnej naszej sfery klimatycznej, specjalną formą ochrony prawnej (przez Generalnego Dyrektora Lasów Państwowych – dla lasów Skarbu Państwa, a lasów prywatnych i innych – przez wojewodów);

• podniesienie stopnia lesistości na obszarach wododziałowych.

Żegluga

Poprawa warunków żeglugowych na Odrzańskiej Drodze Wodnej stworzy szansę wzrostu przewozu ładunków w komunikacji międzynarodowej towarów masowych takich, jak: węgiel kamienny, kruszywa, cement, nawozy i inne, a przede wszystkim ładunków ponad gabarytowych oraz przewozów kontenerowych. Umożliwi efektywne wykorzystanie połączenia Odry z zachodnioeuropejskim systemem dróg wodnych przez kanał Odra-Szprewa i kanał Odra-Hawela. Stanowić będzie również podstawę do międzynarodowej wzajemności w korzystaniu z dróg wodnych. Dla osiągnięcia tych celów konieczna jest realizacja następujących przedsięwzięć:

a)      dokończenie budowy stopnia wodnego Malczyce i ewentualna budowa stopnia Lubiąż jako ostatniego stopnia kaskady Odry;

b)      zakończenie modernizacji i przebudowy jazów Chróścice i Ujście Nysy;

c)      odtworzenie i modernizacja regulacji szlaku żeglugowego na Odrze swobodnie płynącej;

d)      wykonanie kapitalnych remontów i modernizacji: śluz na kanale Gliwickim, długich śluz pociągowych na odcinku skanalizowanym Odry.

Realizacja przedstawionego zakresu Programu pozwoli uzyskać odbudowaną i zmodernizowaną drogę wodną o zróżnicowanej zabudowie poszczególnych odcinków, ale umożliwiającą stabilną żeglugę i przewozy 20 mln ton ładunków rocznie.